Bahar kəldi - başlanğuç Edibiyat dərsligidin elinğan 1

Qiş ötüp kətti. İlliq şamal asta-asta baharni elip kəldi.

Yərniņ toņi erip boşaşqa başlidi. Yumşaq topiğa dəssigəndə goya qelin giləmgə dəssigəndək tuyulatti. Buğday maysiliri yoğinap yumran yopurmaq çiqirişqa başlidi.

Eriq-östəņlərdə, hətta birər parçə nepiz muz-mu uçrimaytti. Su şunçilik süzük-ki bir qaraştila astidiki həmmə nərsini körgili bolidu. İlliq şamal keliş bilən, su yüzidə beliq qasriğidək dolqunlar cimirlişip kətti. Bir nəççə ödək suğa səkrəp çüşti-də, uyan-buyan yayrap üzüşkə başlidi.

Dərya qirğiğidiki tallar bix sürüp, yumran tallar illiq şamalğa əgişip asta-asta liņşimaqta, bir paqa uvisidin çiqip, dərya boyida asta-asta ömiliməktə…

“Künlər issip, qar erip
Su saylarğa tolğan çağ.

Eytip bərgin can dostum,
Bilsəņ muşu qaysi çağ.”

Persian readings from قصه های خوب برای بچه های خوب I

 شکارچی دانش آموز

 روزی بود و روزگاری بود. در زمان قدیم یک شکارچی بود که بعضی ازروزها در   بیابان کبک ها و کبوتر های صحرائی را شکار میکرد و بعض روز ها در کناردریا ماهی صید مکرد و با این کار زندگی خود و زن و بچه اش را روبراه میکرد

 یک روز این آقای شکارچی در گوشه ای از بیابان کنار یک تپه قدری گندم و برنج و ارزن پاشیده بود و دام، یعنی تور مخصوص شکار را روی آن آماده کرده بود و خودش سرنخ آن را گرفته بود و در پشت تپه پنهان شده بود - بقول معروف در کمین نشسته بود - و منتظر بود که کبوتر هائی که در آن نزدیکی میچریدند به دام او بیفتد

 

Glossary:

کبک: partridge

کبوتر: pigeon

صحرائی: wild

صید کردن: to hunt

تپه: hill

گندم (gandom): wheat

ارزن (arzan): millet

پاشیدن: to spread

آماده: prey
نخ: thread
پنهان: hidden
پنهان کردن: to hide
بقول معروف: as they say
کمین: ambush, watch
در آن نزدیکی: nearby, dans les environs
چریدن: to graze

Some examples of written Uyghur from the 19th century (Stories from Forbes' Persian Grammar translated into Uyghur VII)

بر آدم الوغ مرتبه تاپتی بر دوستی آنی کورگالی کیلدی اول آدم دیدی سن کیم سن و نیمه ایش کا کیلدینگ اول دوستی شرمنده بولدی و دیدی مني تانوماسن من سننگ قدیمگی دوستونگ سنگا عزا توتقالی کیلدیم ایشتدیم کیم قارغو بولوب سن

Transliteration:
Bir adəm uluğ mərtəbə tap-ti. Bir dost-i ani kör-gali kel-diş. Ul adəm de-di: Sən kim sən wu nimə iş-ka kel-ding. Ul dost-i şarmində bol-di wu de-di: Məni tanu-ma-m-sən. Mən səning kadim-gi dost-ung mən. Sən-ga 'iza tut-qali kel-dim işit-dim kim garğu bol-up-sən.


Translation:
A man received great dignity (honour). A friend of his came to see him. That man said, 'Who are you and what business did you come here for?' The friend was embarrassed and said, 'Do you not recognise me? I am your old friend. I came to express my condolences to you, for I heard you had become blind.'

Some examples of written Uyghur from the 19th century (Stories from Forbes' Persian Grammar translated into Uyghur VI)

بر کون پادشاه بر شاعردین آغریدی جلّادني بیوردی مننگ آلدیمده اولتور جلّاد قلچ آلیب کیلگالی باردی اول شاعر حاضر آدم لارغه دیدی قلچ کیلگونچه منی مشت لانگ لار و اورونگ لار کیم پادشاه ننگ کونگلی خوش بولسون بو سوزدین پادشاه خوش بولوب کولدی و شاعر ننگ گنا هینی اوتدي

Transliteration:
Bir kön Padşah bir şa'r-din ağri-di. Jallad-ni biyur-di, mən-ning aldi-m-də ül-tür. Jallad qiliç alip- kel-ga-li bar-diş Ul sha'r hazir adəm-lar-ğa de-di, Qiliç kel-gunça məni muşt-la-nglar wu ur-unglar kim Padşah-ning kungl-i xuş bol-sun. Bu söz-din Padşah xuş bol-up kül-di wu sha'r-ning gunah-i-ni ut-ti.


Translation:
One day the King was angry with a poet, and he ordered the executioner, 'Kill him in my presence.' The executioner, having taken the sword, went to bring the poet. The poet arrived and said to people, 'Before the sword comes, you can belabour me and beat me so that the King's heart may be pleased. The King was pleased with this speech and he smiled and forgave the poet's offence.

Some examples of written Uyghur from the 19th century (Stories from Forbes' Persian Grammar translated into Uyghur V)

بر دوک آدمغه دیدیلار کیم تیلارموسن کیم سننگ اوچانگ توغري بولسون یا همه آدم لارننگ اوچاسي سندیک دوک بولسون مو اول دوک دیدي همه کشي لارننگ اوچاسي مندیک ایگري بولسون اول کوز بیلان مني کورادورلار مو هم اولارني کورای

Transliteration:
Bir duk-adəm-ğə de-di-lar kim: Tilar-mu-sən kim səning ucha-ng tughri bol-sunç ya həmə adəm-lar-ning ucha-si sən-dik duk bol-sun-mu? Ul duk de-diç həmə kişi-lar-ning ucha-si mən-dik igri bol-sung ul köz-bilan məni köra-dur-lar mən həm ular-ni kör-ai.


Translation:
People said to a crooked man, 'Do you wish that your back should become straight and all others should become crooked like you?' That crooked man said, 'all other people should become crooked, so I may see them with the eyes they see me.'

Some examples of written Uyghur from the 19th century (Stories from Forbes' Persian Grammar translated into Uyghur IV)

بر کون برپادشاه اوغاي بیلان آوغه باردی هوا اسیغ بولدی پاوشاه بیلان شاهزاده ایگین لاریني بر مسخره ننگ دالوسیغه قویدي پادشاه کولدي و دیدي اي مسخره سنده بر ایشاک ننگ یوکي بار دور مسخره آیدي بلکه ایکي ایشاک ننگ یوکي بار دور

Transliteration:

Bir kön padşah uğul-i bilan au-ğə bar-di hawa issiğ bol-di. Padşah bilan şah-zadadə igin-lar-i-ni bir masxarah-ning dalu-si-ğə qol-di: Padşah kül-di wu de-di: Ai masxarah sən-də bir eşak-ning yük-i bar-dur. Masxarah aidi: Bəlki iki eşak-ning yük-i bar dur.

Translation:

One day a king went hunting with his son and the weather became hot. The king and the prince put their cloaks on the shoulders of a jester. The king smiled and said, 'Oh jester, there is a donkeyful of weight load on  you. The jester said, 'Or rather two donkeyfuls of load.'

Some examples of written Uyghur from the 19th century (Stories from Forbes' Persian Grammar translated into Uyghur III)

بر طبیب هر وقت قبرستانغه بارور بولسه چادریني باشیغه یافنیب بارور ایدی آدم لار سوردلار کیم موننگ سببي نیمه طبیب آیدي بو قبرستانداغي اولوک لاردین اُوواتورمن آننگ اوچون کیم همەسي منینگ دوایمني ییب اولوبدور

Transliteration:

Bir tabib hər-waqt qəbristan-ğə bar-ur bol-sə çadir-i-ni baş-i-ğə yaf-in-ip barur-idi. Adəm-lar sur-di-lar kim: Mu-ning sabab-i nimə? Tabib aidi: Bu qəbristan-da-ği ülük-lar-din uwat-ur-mən, aning uçun-kim həmə-si məning dəwa-im-ni yep ül-üp-dur.

Translation:
There was a doctor who wrapped his head with his sheet every time he went to the grave-yard. People asked, 'What's the reason for this?' The doctor said, 'I feel ashamed about the corpses in the grave-yard because all of them died from eating my medicine.'

Some examples of written Uyghur from the 19th century (Stories from Forbes' Persian Grammar translated into Uyghur II)

بر گدا بر بای نینگ دروازەسیغه باردی و بر نیمه تیلادی اوی ننگ ایچیدین آواز کیلدی کیم آغاچه اُویده یوق گدا دیدی نان پرچهسینی تلاب ایدیم آغاچه ني تلاماب ایدیم کیم شونداغ جواب تاپتیم

Transliteration:

Bir gəda bir bai-ning dərwazə-si-ğə bar-di wu bir-nimə tila-di. Üi-ning içi-i-din awaz kel-di kim: Ağaçə üi-də yoq. Gəda de-di nan parçə-si-ni tilap-idim ağaçə-ni tila-map-idim kim şun-dağ jawab tap-tim.

Translation:

A beggar went to a rich man's door and asked for something. From inside the house came a voice, 'The woman is not home.' The beggar said, 'I had asked for a piece of bread. I hadn't asked for the woman to receive an answer like that.'

Some examples of written Uyghur from the 19th century (Stories from Forbes' Persian Grammar translated into Uyghur I)

بر آدم افلاطوندین سوردی کیم تولا یل لار کیمه ده ایدینگ و دریا سفریني قیمدینگ ودریاده نیمه عجایب لار کوریونگ جواب آینی عجایب شبو ایردی نیم دریا وین سلامت یقاسیغه ییتتیم

Transliteration:

Bir adəm Aflatun-din sur-di kim: Tola yil-lar kimə-də iding, wu dərya-safar-i-ni qeldingç dərya-də nimə 'acaib-lar kör-döng. Jawab aidi 'acaib shubu ir-di kim dərya-din salamat yaqa-si-ğa yet-tim.

Translation:

A man asked Plato (that), 'For so many years you were in a ship and you made sea voyages, what wonders did you see?' He answered, 'The very wonder was to arrive safely ashore from sea.'

(Source: A Sketch of the Turki Language as Spoken in Eastern Turkestan (Kashgar and Yarkand), by Robert Barkley Shaw, F.R.G.S., Calcutta, 1878. The orthography of the text is kept as given by the book; the original transliteration is published here with a little modification of my own: gh -> ğ, a -> ə, ch -> ç, sh -> ş.)