ئالمىچى ئانار - Almiçi anar

ئالمىچى ئانار

دۇتتار چىلىپ ئولتۇرسام خىيالىمغا سەن كەلدىڭ

دەردىڭ بولسا ئېيت يايرىم مۇڭداشقىلى مەن كەلدىم

ئالمىچى ئانارىڭغا دەرلەر لالە رەيھانىڭ بولاي

دۇتتارىڭنى ئالساڭچۇ بېرىپ چۆللەردە چالساڭچۇ

ئۇنچىۋالا قىلغىچە ئەزىز جىننى ئالساڭچۇ

شىرىن جاننى ئالساڭچۇ

ئالمىچى ئانارىڭغا دەرلەر لالە رەيھانىڭ بولاي

دۇتتارنى تولا چىلىپ ئۈزۈلۈپ كەتتى تارىسى

مەن يارنى دىگەن بىلەن يارنىڭ نېمە كارىسى

بارمىدۇ دەردنىڭ چارىسى

ئالمىچى ئانارىڭغا دەرلەر لالە رەيھانىڭ بولاي

Here's the song performed by Gül Yaru.

Ko'nglim guli so'zlari

Ko'nglim guli

Bu toshlarga qor tushar

Bog'larda anor pishar

Qachon mening tog' qalbim

Sen bog' bilan topishar

Ey tog'dagi mag'rur qush

Sovuq toshga bosma tush

Bu darada bir qiz bor

Yostig'ning yarmi bo'sh

Cho'qqidagi qoya tosh

Yolg'izlikdan egar bosh

Yakkalasa yomg'irlar

Ko'zlaridan to'kar yosh

Bog'da ham bir tanho gul

Tanholikdan a'lo gul

Ko'z yoshiga yuz yuvar

So'ngsiz g'amlarga mashg'ul

Sen yolg'izsan men diqqat

Ikkimizga yo'q shafqat

O'rtamizda ovora

Sarson bo'ldi muhabbat

Yulduz Usmanovadan bek yaxshi bir O'zbekcha naxsha. YouTubeda anglamaq mumkin. 


Çeviri:

Yüreğimin Çiçeği

O dağlara kar düşer

Bağlarda nar pişer

Ne zaman benim dağ kalbim

Sen bağ ilen kavuşur

Ey dağdaki mağrur kuş

Soğuk taşa basma in

O derede bir kız var

Yastığının yarısı boş

Doruktaki kaya taş

Yalnızlıktan eğer baş

Tek bıraksa yağmurlar

Gözlerinden döker yaş

Bağda ise bir yalnız çiçek

Yalnızlıktan ala çiçek

Gözyaşı yüzünü yıkar

Sonsuz gamlarla meşgul

Sen yalnızsen ben üzgün

İkimize yok şefkât

Aramızda avare

Başıboş kaldı sevgi

Beginner's darbuka composition

I composed my own beginner's solo piece:


(Baladi)

D  D  TK  T  D  TK  T  TK

D  D  TK  T  D  TK  D  TK

D  D  TK  T  D  TK  T  TK

D  D  TK  T  D  TK  D  TK

(Baladi variation)

D  D ~TK  T  D ~TK  T ~TK

D  D ~TK  T  D ~TK  D ~TK
D  D ~TK  T  D ~TK  T ~TK

D  D ~TK  T  D ~TK  D ~TK

(Sa'idi)

D  D ~TK  D  D ~TK  T ~TK

D  D ~TK  D  D ~TK  T ~TK
D  D ~TK  D  D ~TK  T ~TK

D  D ~TK  D  D ~TK  T ~TK

(3 Dum Sa'idi)

TK  D  TK  D  D  TK  T  TK

TK  D  TK  D  D  TK  D  TK
TK  D  TK  D  D ~TK  T ~TK

TK  D  TK  D  D ~TK  D ~TK

(Sa'idi variation)

D  D ~TK  D  S

TK  D  TK  D  S
D  D ~TK  D  S

TK  D  TK  D  S

D  D ~TK  D  D ~TK  S

TK  D  TK  D  D ~TK  S
D  D ~TK  D  D ~TK  S~

TK  D  TK  D  D ~TK  S
D  D ~TK  D  D ~TK  S~

TK  D  TK  D  D ~TK  S

(Baladi variation)

D  D ~TK  T  D ~TK  T ~TK

D  D ~TK  T  D ~TK  D ~TK
D  D ~TK  T  D ~TK  T ~TK

D  D ~TK  T  D ~TK  D ~TK

(Sa'idi)

D  D ~TK  D  D ~TK  T ~TK

D  D ~TK  D  D ~TK  T ~TK
D  D ~TK  D  D ~TK  T ~TK

D  D ~TK  D  D ~TK  T ~TK

(Maqsum)

D  T  K  T  D  K  T  TK

DK  D  K  T  D  K  T  TK

D  T  K ~TK  D  K  T ~TK

DK  D  K ~TK  D  K  T ~TK

D  T  K ~TK  D  K  T ~TK

DK  D  K ~TK  D  K  T ~TK

... to be continued. I have to think of an ending!

Urfa’nın etrafı

Urfa’nın etrafı dumanlı dağlar 

Ciğerim (İçerim) yanıyor aney gözlerim ağlar

Benim zalim derdim cihanı yakar 

Gezme ceylan bu dağlarda seni avlarlar

Annaydan babaydan yardan ayrı koyarlar

Urfa dağlarında gezer bir ceylan 

Yavrusun kaybetmiş ağlıyor yaman

Yarimin derdine bulmadım derman 

Gezme ceylan bu dağlarda seni avlarlar

Annaydan babaydan yardan ayrı koyarlar

Ceylan senin gibi yüreğime yâre

Cihanda derdime aney bulmadım çare

Kimselerim yoktur söylesin yâre

Bu şarkıyı burada tıklayıp dinleyebilirsiniz.

Another Turkish folk song. The thing about folk songs is that they often don't have a fixed, 'authorised' version. There usually exist a couple of versions differing only in some words in the lyrics, but the general meaning of the song is always maintained. For example in this song, the second line has ciğerim yanıyor and içerim yanıyor, both meaning 'my insides are burning'; the first one literally says 'my liver is burning', 'liver' being synecdochical to 'insides'. In this live version, the last verse is not sung at all, whereas in other versions it is. I've also heard one, performed by İbrahim Tatlıses himself, where only the first verse is sung.

Also notice the pronunciation in this live performance. Standard Turkish [k] is realised as [x] in yakar and kaybetmiş, and I believe I heard the 'k' in koyarlar as [q], which wouldn't be surprising since the Uyghur/Uzbek cognate is qoymaq.

In the last verse, which isn't performed in the live show, yâre is the Ottoman word for yara, 'wound'.

Pare Pare - Tarkan

Hâlâ dün gibi hatırlarım her anını anıların

Biraz hırçınım bu yüzden, biraz hüzünlüdür hep bir yanım

Hâlâ sızlar için için her biri yaralarımın

Dalgalıdır denizim bu yüzden, biraz ıssızdır hep kıyılarım

Bir yanar bir sönerim bir ağlar bir gülerim

Pare pare buruktur hep sevinçlerim

Dağ gibi derya gibi bende acılar şahidim şarkılar

Ne zaman ümitle hayata göz kırpsam

Çiçekler açsam kapıma dayanır sonbahar

Çok erken tanıdım çor erken tattım cilvesini kaderin
Zamansız büyüdüm şimdi kayıp çocukluk günlerim

Bir yanar bir sönerim bir ağlar bir gülerim

Pare pare buruktur hep sevinçlerim

Dağ gibi derya gibi bende acılar şahidim şarkılar

Ne zaman ümitle hayata göz kırpsam
Çiçekler açsam kapıma dayanır sonbahar

Wətinim - Uyghur patriotic song

Türkçe şarkı sözleri:

Vatan güzel destan bana

Yok senin gibi memleket bana

Ben ateşinde tutuşup yandım

Sen solmayan gül bahçesisin bana

Vatanım, sen mukaddes benim varlığım

Vatanım, şan şöhretim benim zenginliğim

Kalbimde benim yuvam

Dar bize bu cihan

Güllerini güz eyleyip

Bağımı bastı duman

Vatanım, sen mukaddes benim varlığım

Vatanım, şan şöhretim benim zenginliğim

Tanrı dağım aziz vatan

Sen güzel bağım vatan

Yürüsem hür bağrında

Sen güven, dağım vatan

Yüreklerden sönmeden arzu

Yüreklerden göçmeden arzu

Ölmezse büyük maskat

Bizlere de güler zaman

Vatanım, sen mukaddes benim varlığım

Vatanım, şan şöhretim benim zenginliğim

Listen to the music here.

It's near sunset...

تنگ غروبه خورشید اسیره

می ترسم امشب خوابم نگیره

سیاهی شب چشماشو وا کرد

ستاره ی من تورو صدا کرد

باز مثل هر شب از دیده پنهون

یه مرد عاشق با چشم گریون

آواز میخونه از پشت دیوار

کی خوابه امشب کی مونده بیدار

چرا شب ما سحر نمیشه

گل ستاره پرپر نمیشه

تو شهر خورشید یه قصره نوره

راه من و تو امشب چه دوره

Gülümse kaderine!

Değer mi hiç? Boş yere küsme düşlerine!

İnan onun da yanına kalmaz. Bırak gitsin üzülme.

Hayat sevenlerin yanındadır, unutma.

Gülümse kaderine

Yak bütün fotoğrafları.

Ona ait bütün eşyaları.

Bu gece ümitlerini al koynuna.

Gün doğmadan unut insafsızı.

Kader buluşturdu, kader ayırdı.

O aşka inanmadı.

Sil gözyaşlarını, sakın ağlama.

O kalbinle oynadı.

Hayat sevenleri korur, ateşe atmaz.

Gülüm sana kıyamadı.

Yak bütün fotoğrafları.

Ona ait bütün eşyaları.
Bu gece ümitlerini al koynuna.

Gün doğmadan unut insafsızı.

Tarkan's solo rendition

Tarkan and Kibariye's duet

Translation of 'Why are the flowers so red' into Uyghur

'Why are the flowers so red' or '花儿为什么这样红', one of the first Uyghur songs I heard when I was little. It was the theme song of a very popular Uyghur film called 'The Visitor To Tangri Tağ' or '冰山上的来客' back in the 50's. I haven't seen the film but I love the song. As famous as it is and as Uyghur as it sounds, the song doesn't have a Uyghur version - at least I don't know if it was adapted from a Uyghur original. I'm always of the opinion that Uyghur culture should be expressed in the Uyghur language. In the fields of literature and music where language is the principle means of expression, Chinese should never usurp the role Uyghur should act. I am convinced that the Chinese ignorance of the Uyghur Turkicness can be partly attributed to the prevalent Han chauvinism which is at the heart of any Chinese adaption or translation of Uyghur folk songs, which soon replaces the original Uyghur by only promoting the adapted versions. Whereas a lot of Uyghur songs have their originals, this one doesn't. I even suspect it was originally written in Chinese. I have been pondering over a re-adaptation back into Uyghur for a long time, and now I have know enough of the language, I've made a draft version. I've tried to be as poetic as possible with my current knowledge of the rhetoric of the language. But obviously it's crass and needs a lot of improvement. I should be ashamed of this attempt, even, and of the audacity of putting it up here for everyone to see. However, it's my first composition in the Uyghur language and I'm very excited. I'll come back to improve it once I've know more about the poetic tradition of not only Uyghur, but the Turkic languages as a whole.

قىزىل گۈل نېمەشقا قىزىل

كۆيدىگەن ئوتتەك قىزىل

ياشلىق قىنى بىلەن سۇغېرىنىدۇ

قىزىل گۈل نېمەشقا ساپ

ئاشىق بولغان ئايرىلماس

دوستلۇق ئىكەن ئىشق ئىكەن

The Latin transcription would be:

Qizil gül neməşqa qizil

Köydigən ottək qizil

Yaşliq qani bilən suğerinidu

Qizil gül neməşqa sap

Aşiq bolğan ayrilmas

Dostluq ikən işq ikən

The original Chinese is:

花儿为什么这样红

红得好像燃烧的火

它是用了青春的血液来浇灌

花儿为什么这样鲜

鲜得使人不忍离去

它象征着纯洁的友谊和爱情

I adapted it a little to make it sound more natural. I translated the 'flowers' as 'qizil gül' rather than 'güllər' because the number of the flowers is ambiguous. It could just be one and this special one is symbolic. And in Uyghur, a noun in singular can have a plural meaning as well. I chose 'qizil' because 1. it's easier to suit the rhythm of the song and 2. 'qizil gül' itself means 'rose', which indeed is a symbol for love, which the song sings about. Repetition of a word is rather common in Uyghur folk poetry and songs, so it's alright. In the second stanza, the first two lines in the original Chinese form an unbroken sentence: 'Why are the flowers/is the flower so fresh that no one would have the heart to leave them/it?' which is a fairly complicated sentence and wouldn't really be used in folk lyrics like these. Since Chinese is a rather compact language it sounds alright, but I'm not sure about Uyghur. I've never come across any complicated sentences in Uyghur folk songs, all of them being simple and direct. So, bearing that in mind and without knowing how to translate 'so... that', I broke the sentence down and translated it as 'Why are the flowers so fresh? Being in love, no one would part (with them).' The 'being in love' states the result of beholding the flowers and is a plausible reason for anyone's staying, although unspecified by the original lyrics. I actually rendered the line into a sentence without a subject. Subject-less sentences are really common in Uyghur, especially when it comes to expressing a general truth as in here 'being in love, one/you wouldn't leave them.' Could be me, could be you - anyone, in fact. The last line means 'They symbolise innocent friendship and love.' To be honest, you really wouldn't use the word 'symbolise', whatever it is in Uyghur, in a folk song. Therefore I chose the gerund of the word 'to be', 'iken' to carry out this metaphor. I left out the 'innocent' because practically it's the same word as 'pure', 'sap', which I used in the first line. It would be redundant anyway - if the flowers are pure and innocent, and they are friendship and love, then friendship and love are pure and innocent as well!

Finally, the English translation of the song (from the Uyghur):

Why are the flowers so red,

Red like burning fire?

They are watered by the blood of youth.

Why are the flowers so fresh?

No one in love would part with them

- They are friendship, they are love.

گۈل زاراڭزا - Gülzaraņza

ئىشىگىڭدىن ئۆتتۈم مەن گۈل زاراڭزا تەرگىلى

گۈل زاراڭزا باھانىسىدا سەن يارىمنى كۆرگىلى

ئالما ئانارگۈل شاخى سۇلمىغىچە قايرىلماس

چىن يۈرەكتىن سۆيگەن يار ئۆلمىگىچە ئايرىلماس

جان يارىم ئىشقىڭ يامان سارغىيىپ بولدۇم سامان

سارغايتىپ سامان قىلما ھالىڭنى يامان قىلما

مەن نەگە بارالايتىم بوينۇم قىلدى باغلاقلىق

يار بىلەن كۆرۈشكەندە يات ئادەم پايلاقلىق

ئۇ كوچىدا سەن بولساڭ بۇ كوچىدا مەن بولاي

ئانار گۈلى سەن بولساڭ يوپۇرمىغى مەن بولاي

جان يارىم ئوتىڭ يامان سارغىيىپ بولدۇم سامان

سارغايتىپ سامان قىلما ھاىڭنى يامان قىلما

I went through your door, flowers from your garden for to pick
By picking flowers from your garden, you my darling for to see
Apple and pomegranate branches shall not bend for want of water
My darling loving with a sincere heart shall not part with me till death
My beloved, your love is a curse, consuming me like straw
Do not torture the poor straw, spare your strength and life


Where am I able to go with my body tied up?
I am meeting my beloved, but a spying stranger is curious
If you are on that road, I shall choose the same to tread
If you be a pomegranate flower, I shall be its adorning green
My beloved, your flames are a curse, consuming me like straw
Do not torture the poor straw, spare your strength and life

 http://www.youtube.com/watch?v=xR3cTVSGbzA

دوپپام باشىمدا - Doppam başimda

ئوي ئويلايسەن ئوي ئويلايسەن ئويچىمىدىڭسەن

تاغ باغرىدىن كېلەلمەيسەن قويچىمىدىڭسەن

قويچى بولساڭ قويلارىڭنى بىرگە باقايلى

ئىشچان يارنىڭ يۇرەكىگە ئوتلار ياقايلى

ئاق بېلەگىم بويلارىڭدا دوپپام باشىمدا

ئون بەش كۈنلۈك تولۇن ئايدەك تۇرىسەن قاشىمدا

ئىگىز ئىگىز تاغ باشىدىن سېرىلدىم تۈزگە

قىزىل گۈلنىڭ غۇنچىسىدەك ئىگىلدىم سىزگە

مەيلى بىلىڭ مەيلى بىلمەڭ مەن كۆيدۈم سىزگە

ئوتىڭىزدا ئۆلۈپ كەتسەم ئۇۋالىم سىزگە

ئاق بېلەگىم بويلارىڭدا دوپپام باشىمدا

ئون بەش كۈنلۈك تولۇن ئايدەك تۇرىسەن قاشىمدا

Doppam başimda, or 'I'm wearing my doppa' (lit. my doppa is on my head), a joyful Uyghur love song. It immediately became one of my favourites after I heard it for the first time because it sings about the doppa, the beautiful square scullcap worn by the Uyghurs. In Chinese it's referred to as 'the little floral Uyghur cap' which I always wanted to put on my head when I was little. It's more elaborate and less religious than the Hui cap (called the 'Hui prayer cap' in Chinese). When I go to Uzbekistan or Uyghuristan, the first thing I'll buy is a doppa!

Divâne âşık gibi

Divâne âşık gibi da dolanırım yollarda

Kız senin sebebune kaldum İstanbullar'da

Baban beni babamdan da bir kerecik istersin

Allah'ın emri ile gelinim olsun desin

Sar belune belune da Karadeniz kuşağı

E kız sende dermisun alsam habu uşağı

Yüksek dağın kuşuyum da selviye konacağım

İste beni babamdan vermezse kaçacağım

Al şalım yeşil şalım da dünyayı dolaşalım

Al şalım yeşil şalım da dağları dolaşalım

Sen yağmur ol ben bulut Maçka'da buluşalım

I am like a madman in love, wandering in the streets

Oh girl, for you I stayed in Istanbul

If only your father asked me from my father once

'By God's will, let her be my daughter-in-law'

Wrapping Karadeniz belt around your waist

Girl, would you say 'If only I had taken this boy?'

I will be a bird of high mountains perching on a cypress tree

Ask me from my father, if he disagrees, I will run away with you

My red shawl, my green shawl, let's wander around the world
My red shawl, my green shawl, let's wander on the mountains

You be the rain, I be the cloud, let's meet together in Maçka

*Very famous folk song from the Black Sea (Karadeniz in Turkish) area of Turkey. It is a dialogue between a boy and a girl in love who want to marry each other. The Karadeniz belt is a traditional item of clothing in that area, and Maçka is a town in the Black Sea region. The region is rainy throughout the year, which helps understand the metaphor of rain and cloud.

Here are two interpretations, the traditional by Erkan Oğur and İsmail Demircioğlu, and the modern by Doğa İçin Çal.

شىرىنجان - Sweetheart

مەن بىغىڭغا كىرمەيمەن شىرىنجان جانىما

ئانارىڭنى ئۈزمەيمەن شىرىنجان جانىما

ئەمدى كەلدىم ئەقلىمگە شىرىنجان جانىما

نادان بىلەن يۈرمەيمەن شىرىنجان جانىما

باغلار ئارا شامال ئۇچۇپ سېنى ئەسلەتتى

گۈللەر ئارا بۇلبۇل سايراپ سېنى ئەسلەتتى

يارىيار دەپ كىچە - كۈندۈز يۈرەكلەر تاشلا

ئالما ئاتنىم دەرياغا شىرىنجان جانىما

لەيلىۋىلىپ چۆكمەيدۇ شىرىنجان جانىما

سەن يايرىمنىڭ ئوتلارى شىرىنجان جانىما

يالقۇنلايدۇ ئۆچمەيدۇ شىرىنجان جانىما

ئالما ساتقىلى چىقسام شىرىنجان جانىما

قىزىلىنى تاللايدۇ شىرىنجان جانىما

ئالەمدە كىسى يوقتەك شىرىنجان جانىما

كۆڭلۈم سېنى خالايدۇ شىرىنجان جانىما

باغلار ئارا شامال ئۇچۇپ سېنى ئەسلەتتى

گۈللەر ئارا بۇلبۇل سايراپ سېنى ئەسلەتتى

يارىيار دەپ كىچە - كۈندۈز يۈرەكلەر تاشلا

ئالما ئالتىم دەرياغا شىرىنجان جانىما

لەيلىۋىلىپ چۆكمەيدۇ شىرىنجان جانىما

سەن يايرىمنىڭ ئوتلارى شىرىنجان جانىما

ياقۇنلايدۇ ئۆچمەيدۇ شىرىنجان جانىما

Voilà the complete lyrics of my all-time favourite Uyghur song - Şirincan, which translates as 'darling', 'sweetheart'. It's a beautiful and cheerful love song. I'm attempting to translate it as follows:

I will not enter your garden, my darling, my beloved

Nor will I pick your pomegranates, my darling, my beloved

Now I have learnt to be wise, my darling, my beloved

I will not walk with the ignorant, my darling, my beloved

The wind blowing from garden to garden has told about you

The nightingales among the flowers have sung about you

My heart palpates with the melody they sing from day to night

I throw an apple to the river, my darling, my beloved

It floats and floats and will never sink, my darling, my beloved

You are the flames of my joy, my darling, my beloved

Which are blazing and will never go out, my darling, my beloved

The wind blowing from garden to garden has told about you

The nightingales among the flowers have sung about you

My heart palpates with the melody they sing from day to night

If I sell apples on the market, my darling, my beloved

You will pick the red one, my darling, my beloved

In this world there is no one like you, my darling, my beloved

My heart wants you, my darling, my beloved

The wind blowing from garden to garden has told about you

The nightingales among the flowers have sung about you

My heart palpates with the melody they sing from day to night

I have taken an apple to the river, my darling, my beloved

It floats and floats and will never sink, my darling, my beloved

You are the flames of my joy, my darling, my beloved

Which are blazing and will never go out, my darling, my beloved